Model trzech kręgów

Skąd pochodzi

Model opracowali Renato Tagiuri i John Davis z Harvard Business School w 1978 r. Davis opublikował go w swojej rozprawie w 1982 r., a obaj autorzy opisali go w czasopiśmie Family Business Review w 1996 r. (Cambridge Family Enterprise Group). Do dziś to jedno z najczęściej używanych narzędzi w pracy z firmami rodzinnymi.

Siedem pozycji

Trzy kręgi tworzą siedem obszarów. Każdy członek systemu znajduje się w dokładnie jednym z nich:

1. członek rodziny, który nie jest właścicielem i nie pracuje w firmie,
2. właściciel spoza rodziny, który nie pracuje w firmie,
3. pracownik spoza rodziny bez udziałów,
4. członek rodziny z udziałami, który nie pracuje w firmie,
5. właściciel spoza rodziny, który pracuje w firmie,
6. członek rodziny pracujący w firmie bez udziałów,
7. członek rodziny, który jest właścicielem i pracuje w firmie.

Pozycja siódma, w samym środku, to zwykle założyciel. Łączy wszystkie role naraz i dlatego najtrudniej mu je rozdzielić.

Jak wygląda w polskiej firmie rodzinnej

Weźmy przedsiębiorstwo, w którym ojciec ma wszystkie udziały i jest prezesem, syn kieruje sprzedażą, a córka, lekarka, w firmie nie pracuje (przykład złożony, nie opisuje konkretnej firmy). Syn stoi w pozycji szóstej, córka w pierwszej. Gdy przy niedzielnym obiedzie pada pytanie o dywidendę albo o nową halę, każde z nich patrzy na sprawę z innego miejsca na schemacie. Syn myśli o inwestycji, córka o tym, czy przy podziale majątku zostanie potraktowana sprawiedliwie. Żadne z nich nie jest w błędzie.

Model pomaga nazwać ten rozjazd. Spór można opisać przez pozycje na schemacie, bez oceniania charakterów, a wtedy łatwiej o rozmowę bez szukania winnych.

Czym różni się od pojęć pokrewnych

Model trzech kręgów opisuje role, a nie procesy. Nie mówi, kto powinien o czym decydować; do tego służy macierz decyzji. Nie wyjaśnia też motywacji rodziny, które opisuje koncepcja bogactwa społeczno-emocjonalnego.

Przeczytaj też: Model trzech kręgów: kto jest kim w firmie rodzinnej, Prezes czy właściciel: dwie role, które trzeba rozdzielić oraz Rodzina nieoperacyjna: jak informować współwłaścicieli.