Fundacja rodzinna

Skąd pochodzi

W Polsce instytucję wprowadziła ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, która weszła w życie 22 maja 2023 r. Minimalny fundusz założycielski wynosi 100 000 zł, a fundację wpisuje się do rejestru prowadzonego przez sąd (Ministerstwo Rozwoju i Technologii, 2023).

To jedyna rzecz, którą piszemy tu o prawie. Szczegóły, odesłania do źródeł i zastrzeżenia zebraliśmy na stronie Prawo i podatki w firmie rodzinnej. Decyzję o fundacji podejmuje się z prawnikiem i doradcą podatkowym.

Ile ich jest

Według Grant Thornton 19 marca 2025 r. zarejestrowanych było ponad 2 218 fundacji rodzinnych, a średni czas rejestracji wynosił około 7 miesięcy. Fundatorami w 73% są mężczyźni, ich średni wiek to 51 lat, a 66% fundatorów zasiada w zarządzie własnej fundacji (Grant Thornton, 2025). Rzeczpospolita pisała o rejestracji trwającej do 10 miesięcy i ponad 4 000 oczekujących wniosków (Rzeczpospolita). Według EY Barometru Przedsiębiorczości 2026 fundusz powierniczy lub fundację rodzinną powołało 27% badanych firm rodzinnych (EY, 2026).

Czego fundacja nie rozwiązuje

Fundacja odpowiada na pytanie, do kogo należy majątek i jak będzie dzielony. Nie odpowiada na pytanie, kto będzie kierował firmą. Udziały mogą bezpiecznie leżeć w fundacji, a spółka i tak będzie potrzebowała prezesa, który zna klientów, ma autorytet w zespole i umie podejmować decyzje.

Zauważ, że dwie trzecie fundatorów zasiada w zarządzie fundacji. Jeśli ten sam założyciel jest też prezesem spółki i jedyną osobą, która zna największych klientów, fundacja zabezpiecza majątek, ale nie zmniejsza zależności firmy od właściciela. Problem sukcesora pozostaje otwarty.

Czym różni się od pojęć pokrewnych

Fundacja rodzinna różni się od zwykłej fundacji, która realizuje cele społeczne. Różni się też od konstytucji rodzinnej: statut fundacji jest dokumentem prawnym, konstytucja zwykle zbiorem zasad moralnych. Rodziny często tworzą oba dokumenty, bo statut nie opisze relacji, a konstytucja nie przeniesie własności.

Przeczytaj też: Fundacja rodzinna nie rozwiązuje problemu następcy i Plan sukcesji jako dokument roboczy.