Ryzyko kluczowej osoby

Skąd pochodzi

Pojęcie wywodzi się z finansów, ubezpieczeń i oceny inwestycji. Analityk, który wycenia firmę, bank udzielający kredytu czy fundusz rozważający zakup zadają to samo pytanie: co się stanie z tym biznesem, jeśli zabraknie konkretnej osoby. W firmie rodzinnej tą osobą jest zwykle założyciel, czasem też najlepszy handlowiec, główny technolog albo księgowa, która jako jedyna zna wszystkie rozliczenia.

Trzy perspektywy

Kupujący. Inwestor lub firma przejmująca płaci za przyszłe przepływy pieniężne. Jeśli najwięksi klienci są lojalni wobec właściciela, a nie wobec firmy, część tych przepływów może odejść razem z nim. Kupujący reaguje niższą ceną, odroczoną płatnością zależną od wyników albo wymogiem, by sprzedający został w firmie przez kilka lat. Piszemy o tym w tekście Sprzedaż firmy jako wyjście.

Bank. Przy ocenie zdolności kredytowej bank patrzy na stabilność biznesu. Firma, w której wszystkie relacje i decyzje skupia jedna osoba, jest bardziej narażona na nagły spadek wyników.

Ciągłość działania. Najbardziej przyziemna perspektywa: kto jutro podpisze przelewy, przedłuży umowę z największym odbiorcą i zna hasło do systemu bankowego, jeśli właściciel trafi do szpitala. W wielu firmach odpowiedź brzmi: nikt.

Jak wygląda w polskiej firmie rodzinnej

Weźmy hurtownię materiałów budowlanych pod Opolem, 70 osób, prowadzoną od 1994 roku przez jej założyciela (przykład złożony, nie opisuje konkretnej firmy). Nikt poza nim nie ma pełnomocnictw do rachunków, najważniejsi klienci rozmawiają tylko z nim, a wiedza o cenach i warunkach umów jest w jego głowie i w jego telefonie. Firma działa świetnie, dopóki on jest na miejscu. W jednoosobowej działalności część skutków nagłej śmierci łagodzi zarząd sukcesyjny, o którym orientacyjnie piszemy na stronie Prawo i podatki w firmie rodzinnej. Ryzyka operacyjnego żaden przepis jednak nie usunie.

Czym różni się od pojęć pokrewnych

Zależność firmy od właściciela opisuje codzienny sposób funkcjonowania firmy. Ryzyko kluczowej osoby to ocena skutków, gdy tej osoby nagle zabraknie, widziana zwykle oczami kogoś z zewnątrz. Zmniejsza je budowa drugiej linii zarządzania, spisanie wiedzy i przekazanie relacji z klientami.

Przeczytaj też: Ciągłość działania: plan na wypadek nagłej nieobecności właściciela, Hasła w głowie prezesa i Ile kosztuje firma zależna od właściciela.